می خواهیم در مورد حقيقت نماز استخاره معلوماتی داشته باشم و آن اين که آيا مستخير(استخاره کننده) بعد از استخاره اش چيزی را در خواب می بيند؟

 حقيقت نماز استخاره

نتیجه نماز استخاره در ایرناک نتیجه نماز استخاره در ایرناک پرسش:

السلام عليکم ورحمت الله وبرکاته!

می خواهم در مورد حقيقت نماز استخاره معلوماتی داشته باشم و آن اين که آيا مستخير(استخاره کننده) بعد از استخاره اش چيزی را در خواب می بيند؟ لطف نموده پاسخ اين پرسش را برایم ارائه فرماید. جزاک الله خيراً

پاسخ:

وعليکم السلام ورحمت الله وبرکاته!

بدون شک پيامبر اسلام صلی الله عليه وسلم نماز استخاره را به صورت واضح و روشن بيان فرموده است. در حديثی که امام بخاری و ديگران از جابر ابن عبدالله رضی الله عنهما روايت نموده اند که گفت: رسول الله صلی الله عليه وسلم استخاره را در تمام امور مانند سوره های قرآن برای ما تعليم می‏ داد و می ‏فرمود: هرگاه يکی از شما قصد کاری را داشت بايد دو رکعت نماز نفل بخواند و بگويد:

اَللَّهُمَّ إِنِّيْ أَسْتَخِيْرُكَ بِعِلْمِكَ وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيْمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ، اَللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ(هَذَا الْأَمْرَ...) خَيْرٌ لِّي فِيْ دِيْنِيْ وَمَعَاشِيْ وَعَاقِبَةِ أَمْرِيْ وَعَاجِلِ اَمْرِيْ وَ آجِلِهِ فَاقْدُرْهُ لِيْ وَ يَسِّرْهُ لِيْ، ثُمَّ بَارِكْ لِيْ فِيْهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ ­(هَذَا الْأَمْرَ...) شَرٌّ لِّي فِيْ دِيْنِيْ وَمَعَاشِيْ وَعَاقِبَةِ أَمْرِيْ، وَفِيْ عَاجِلِ اَمْرِيْ وَ آجِلِهِ فَاصْرِفْهُ عَنِّيْ وَاصْرِفْنِيْ عَنْهُ وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ اَرْضِنِيْ بِهِ

(رواه: بخاری)

ای الله! من به سبب علمت از تو طلب خیر می ‌کنم و به سبب قدرتت از تو طلب قدرت می نمایم و از فضل عظیم تو می ‌خواهم، چون: تو توانایی و من ناتوانم، تو می ‌دانی و من نمی ‌دانم، تو بسیار دانای غیبی. ای الله! اگر می ‌دانی که این کار… برای دین، دنیا و عاقبتم خیر است آن را برای من مقدر و آسان گردان، و سپس در آن برکت بیانداز، و اگر می ‌دانی که این کار… به مصلحت دین، دنیا و عاقبتم نیست، آن را از من دور کن و مرا از آن منصرف نما و خیر را هرجا که هست برایم مقدر فرما و مرا از آن خشنود نما.

از اين حديث کيفيت و چگونگی نماز استخاره واضح می ‏گردد. بناً هرکه قصد استخاره را داشت دو رکعت نماز نفل به نيت استخاره بخواند و بعد از ادای نماز دعای استخاره که در فوق ذکر شد را بخواند. بدين ترتيب نماز و دعای استخاره به پايان می ‏رسد، و همين است کيفيت نماز استخاره؛ ليکن چند امور ديگری نيز به نماز استخاره تعلق دارد که در زير بيان می ‏شود:

1- هرگاه شخصِ به کاری تصميم گرفت البته بعد از اين ‏که تمام جوانب آن را تحقيق و بررسی نمود و در نتيجه ی آن کار را به نفع و مصلحتش خواند و تصميم به انجام دادن آن گرفت، در اين وقت دو رکعت نماز نفل بخواند و بعد از آن دعای استخاره را بخواند و به کار خود اقدام نمايد، در حقيقت اين شخص از الله سبحانه وتعالی خيرش را در خصوص اين کار خواسته است. به اين معنی که اگر خيرش در آن بود آن را آسان بگرداند و يا او را از آن کار منصرف سازد، اگر به خيرش نباشد.

يعنی بعد از تحقيق و بررسی همه جانبه و تصميم به کار مطلوبش، نماز و دعای استخاره را خواند و به انجام دادن آن اقدام نماید. لذا نماز و دعای استخاره خوانده نمی شود «مگر بعد از تحقيق و بررسی همه جانبه و تصميم به کار مطلوب»، زيرا در حديث گفته شده است: 

إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ، فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الفَرِيضَةِ، ثُمَّ لِيَقُلْ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ...

(رواه: بخاری)

هرگاه کسی از شما قصد کاری را داشت بايد دو رکعت نماز نفل بخواند، و بعد بگويد: يا الله! من از تو به سبب علمت طلب خير می کنم...

2- این ثابت نشده که پيامبر صلی الله عليه وسلم موضوع استخاره را به ديدن خواب ارتباط داده باشد. چنان که از کثرت راهنمائی پيامبر صلی الله عليه وسلم مردم را به فعل استخاره معلوم می شود؛ چون: نتيجه آن را پيامبر صلی الله عليه وسلم به خواب ارتباط نداده. چنانکه در حديث حضرت جابر رضی الله عنه آمده است:

... فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ وقوله: فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِي الخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ أَرْضِنِي...

... و اگر می ‌دانی که این کار… به مصلحت دین، دنیا و عاقبتم نیست، آن را از من دور کن و مرا از آن منصرف نما و خیر را هرجا که هست برایم مقدر فرما...

از اين متن حديث واضح می شود که پيامبر صلی الله عليه وسلم موضوع استخاره را به ديدن خواب ارتباط نداده، بلکه آن را مربوط به آسان گردانيدن و تقدير آن از طرف الله سبحانه وتعالی ساخته است. يعنی هرگاه شخص به انجام آنچه استخاره نموده سعی و تلاش نمايد پس اگر آن کار برايش خير بود الله سبحانه وتعالی آن را برايش آسان می سازد و در غير آن او را از آن کار منصرف می سازد؛ چون استخاره به معنای اين است که شخص اختيار و تصميم کار خود را به الله سبحانه وتعالی می سپارد تا او سبحانه وتعالی برايش امری را اختيار نمايد، گويا مستخير(استخاره کننده) در اقدام به عمل پيش بينی شده اش اختيار ندارد، و اگر الله سبحانه وتعالی برای استخاره کننده چيزی را نخواست او را از آن کار منصرف می سازد.

3- بدون شک از فرموده پيامبر صلی الله عليه وسلم که در حديث حضرت جابر رضی الله عنه چنین آمده:

فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِي الخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ أَرْضِنِي

... و اگر به مصلحت دین، دنیا و عاقبتم نیست، آن را از من دور کن و مرا از آن منصرف نما و خیر را هرجا که هست برایم مقدر فرما...

بعضی ها چنين فهميده اند که انشراح الصدر يا به اصطلاح ميلان قلبی به سوی کار مطلوب نشانه ای از اختيار الله سبحانه وتعالی است که با ظهور اين نشانه شخص استخاره کننده به سوی آن عمل حرکت نمايد و با انقباض يا عدم ميلان قلب از آن منصرف شود، چون منصرف شدن استخاره کننده از کارش با اعراض و انقباض قلب حاصل می شود. امام شوکانی در«نيل الاوطار» به نقل از نووی گفته است: "خوب است که بعد از استخاره به نشانه انشراح الصدر يا ميلان قلبی عمل شود، ليکن اين کار از هوای نفس که قبل از استخاره بود سرچشمه نگرفته باشد، و استخاره کننده بايد تصميم قبلی خود را کاملاً ترک نمايد در غير آن طالب هوای نفس محسوب می شود، نه طلب کننده خير از الله سبحانه وتعالی. در غیر آن تصميم قبلی و اختيار نفس خود را ترک کرده بود نیز طالب خير از طرف الله سبحانه وتعالی محسوب می‏ شود."

ليکن اين نشانه(انشراح الصدر يا ميلان قلبی) چون کدام نص(دلیل شرعی) در مورد آن وارد نشده قابل ترجيح نبوده و صحيح دانسته نمی شود، اما حديثی که در اين مورد عده ای به آن اعتماد کرده اند نزد محققين سند درستی ندارد و حديث مذکور اين است:

ابن سنی در کتاب «عمل اليوم والليلة» گفته: خبر داد برای ما ابو العباس ابن قتيبه عسقلانی، حديث بيان کرد به ما عبيد الله بن حميری، ابراهيم ابن علاء ابن نضر ابن انس بن مالک، حديث بيان کرد به من پدرم از پدرش و از پدر کلانش که گفت: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود:

يَا أَنَسُ، إِذَا هَمَمْتَ بِأَمْرٍ فَاسْتَخِرْ رَبَّكَ فِيهِ سَبْعَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ انْظُرْ إِلَى الَّذِي يَسْبِقُ إِلَى قَلْبِكَ، فَإِنَّ الْخَيْرَ فِيهِ

ای انس، هرگاه قصد امری را داشتی از الله سبحانه وتعالی هفت مرتبه استخاره نما، بعد متوجه قلبت باش که چه چيز برايت روشن می شود، چون خير در آن است.

ابن حجر در فتح الباری گفته است: "...نووی در کتاب اذکار فرموده: بعد از استخاره طبق آنچه از انشراح الصدر برايش ايجاد شده انجام دهد، به دليل حديث انس که نزد ابن سنی آمده: هرگاه تصميم امری را داشتی هفت مرتبه از الله سبحانه وتعالی استخاره نما باز متوجه قلبت باش که چه برايت ايجاد می شود چون خير در آن است، اگر صحت اين حديث درست ثابت شود قابل اعتماد است وليکن سند آن واهی و غير قابل اعتماد است."

بنابرين تنها يک مسئله باقی مانده که ما آن را در نقطه اول تذکر داديم و آن اينست که حديث اين را می رساند که استخاره بعد از اتخاذ تصميم به انجام يک عمل مبنی بر اين که مستخير معلومات دقيق و همه جانبه در مورد ارجحيت آن داشته باشد، انجام داده می شود... و دليل بر دقت فهم اين مسئله حديثی است که حاکم در مستدرک از ابو ايوب انصاری رضی الله عنه روايت نموده که رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود:

اِكْتُمِ الْخِطْبَةَ ثُمَّ تَوَضَّأْ فَأَحْسِنِ وُضُوءَكَ، ثُمَّ صَلِّ مَا كَتَبَ اللَّهُ تَعَالَى لَكَ، ثُمَّ احْمَدْ رَبَّكَ وَمَجِّدْهُ، ثُمَّ قُلِ: اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ، فَإِنْ رَأَيْتَ لِيَ فِي فُلَانَةٍ، يُسَمِّيهَا بِاسْمِهَا - خَيْرًا لِي فِي دِينِي وَدُنْيَايَ وَآخِرَتِي فَاقْدُرْهَا لِي، فَإِنْ كَانَ غَيْرُهَا خَيْرًا لِي فِي دِينِي وَدُنْيَايَ وَآخِرَتِي فَاقْدُرْهَا لِي

خِطبه(خواستگاریت) را پنهان نگهدار به صورت درست وضو بگير، بعد آنچه برايت الله سبحانه وتعالی مقرر نموده(دو رکعت نماز نفل) بخوان، بعد از آن الله سبحانه وتعالی را به پاکی ياد کن و بگو: ای الله! تو قادر هستی و من قدرت ندارم، تو ميدانی و من نمی دانم، تو عالم بر مغيبات هستی پس اگر در(خواستگاری) فلانه زن خيری در دين، دنيا و آخرتم باشد آن را برايم نصيب بفرما، و اگر خير دين، دنيا و آخرتم در غير آن باشد همان را برايم نصيب فرما که خيرم در آن باشد.

از اين حديث واضح می شود که استخاره کننده بر خواستگاری زن معينی تصميم گرفته است، ليکن آن را پنهان نگه می دارد و ظاهر نمی کند، و از الله سبحانه وتعالی استخاره(طلب خير) می کند و اختيار امر را به الله سبحانه وتعالی می سپارد به طوری که اگر خيرش در آن باشد اسباب آن را برايش آسان نمايد و اگر خير در غير آن باشد همان غير را برايش آسان سازد، و اين مسئله هيچ رابطه ای با ديدن چيزی در خواب يا به انشراح الصدر ندارد.

و آخر سخن اين که آنچه در مسئله استخاره ترجيح داده می شود اين است: هرگاه شخصی تصميم به انجام کاری داشت بعد از اين که معلومات دقيق و همه جانبه در مورد ارجحيت آن کار داشته باشد، در اين وقت دو رکعت نماز نفل بخواند و بعد دعای استخاره را خوانده و به کار خويش اقدام نمايد، اين در حالی است که وی حاجتش را به الله سبحانه وتعالی پيش کرده تا آن را آسان نمايد، و اگر خيری در آن باشد و يا از آن منصرفش نمايد و اگر به شر وی تمام شود. يعنی نماز و دعای استخاره را وقتی بخواند که معلومات دقيق از همه جوانب در مورد ارجحيت آن کار داشته باشد، چنان که از حديث واضح می شود:

إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ، فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الفَرِيضَةِ، ثُمَّ لِيَقُلْ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ... .

هرگاه يکی از شما تصميم کاری را داشت، بايد دو رکعت نماز نفل بخواند و بعد بگويد: يا الله! من از تو به سبب علمت طلب خير می کنم... .

اين است آنچه از حديث استنباط و ترجيح داده می شود، نه اين که نماز استخاره را بخواند و منتظر باشد که در خواب چه می بيند و يا اين که منتظر باشد تا قلبش به انجام يا عدم انجام آن کار ميلان پيدا کند، زيرا حديث چنين فرموده:

إذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْر...

هرگاه يکی از شما تصميم کاری را داشت...

و چنان چه اکنون گفتم اين همان چيزی است که من آن را بر بعضی اقوال ديگر ترجيح داده ام، والله اعلم بالصواب.

بازدید : 3,354 بار
(1 رای)
نتیجه نماز استخاره5.0 out of 5
2 votes

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی