ضرب المثل یا الله، آقا‌ آب خواهد! غالبا در مورد انسان‌های تنبل و راحت‌طلب به کار می‌رود.

زمینه پیدایش

ضرب المثل یا الله، آقا‌ آب خواهد! در ایرناک ضرب المثل یا الله، آقا‌ آب خواهد! در ایرناک می‌گویند غلامی، خیلی تنبل بود و هر وقت تشنه می‌شد دعا می‌کرد: «الهی آقا بخواهد!» تا شاید به این طریق مجبور شود از جا بلند شود و خود نیز جرعه‌ای آب بنوشد.(1)

 

پیامها

غالباً در مورد انسان‌های تنبل و راحت‌طلب به کار می‌رود.

 

ضرب المثل های هم مضمون

ـ کوشش بیهوده، به از خفتگی.(2) (مولوی)

ـ کاهلی بدتر از کافری است.(3)

ـ بیگاری به که بیکاری.(4)

ـ به تنبل گفتند: «برو به سایه» گفت: «سایه خودش می‌آیه»!(5)

ـ به تنبل گفتند: «مگس‌هایت را بزن.»‌ گفت: «به زحمتش نمی‌ارزد»!(6)

ـ بخور و بخواب، کار من است، خدا نگه‌دار من است.(7)

 

اشعار هم مضمون

برو شیر درنده باش ای دَغَل * مینداز خود را چو روباه شل(8) (سعدی)

تن آسانی و کاهلی دور کن * بکوش و ز رنج تنت سور کن ... که اندر جهان سودِ بی‌رنج نیست * کسی را که کاهل بود گنج نیست(9) (سعدی)

 

ریشه های قرآنی حدیثی

امام علی(علیه السلام): «اِیّاکُمْ وَ الْکَسَلَ؛ از تنبلی بپرهیزید».(10)

امام باقر(علیه السلام): «اِنّی لاَبْغِضُ الرَّجُلَ ـ اَوْ اُبْغِضُ لِلَّرجُلِ ـ أنْ یَکُونَ کَسْلاناً عَنْ اَمْرِ دُنیاهُ، وَ مَنْ کَسِلَ عَنْ اَمْر دنیاهُ فَهُوَ عَنْ اَمْر آخِرتِهِ اَکْسَلُ؛ من نفرت دارم از مرد ـ یا برای مرد ـ که در کار دنیایش تنبل باشد. هر که در کار دنیایش تنبل باشد، در کار آخرتش تنبل‌تر است».(11)

 

پی‌نوشت‌ها:

1. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار مثل فارسی، ص 152.

2. امثال و حکم دهخدا، ج 3، ص 1247.

3. دوازده هزار مثل فارسی، ص 777.

4. امثال و حکم دهخدا، ج 1، ص 490.

5. دوازده هزار مثل فارسی، ص 263.

6. همان.

7. امثال و حکم دهخدا، ج 1، ص 396.

8. همان، ص 429.

9. همان، ص 551.

10. علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 73، ص 159.

11. شیخ کلینی، کافی، ج 5، ص 85.


منبع مقاله : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

بازدید : 3,057 بار
(0 رای)
ضرب المثل یا الله، آقا‌ آب خواهد!5 out of 5
1 votes

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی