کاربران آنلاین : 1165

ضرب المثل از ماست که بر ماست در مواقعی به کار می‌رود که هرچه بر سر ما می‌آید چه خوب و چه بد نتیجه اعمال و رفتار خود ما است.

زمینه پیدایش

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک روزی ز سر سنگ عقابی به هوا خاست/ وندر طلب طعمه پروبال بیاراست

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بر راستی بال نظر کرد و چنین گفت/ امروز همه عرش زمین زیر پر ماست

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بسیار منی کرد و ز تقدیر نترسید/ بنگر که ازین چرخ جفا پیشه چه برخاست

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ناگه زکمین گاه یکی سخت کمانی/ تیری زقضای بد بگشاد بر او راست

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بر بال عقاب آمد آن تیر جگر سوز/ وز عرش مر اورا به سوی خاک فرو کاست

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک گفتا عجب است این که زچوبی و زآهن/ این تیزی و تندی و پریدن زکجا خاست

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بر تیر نظر کرد و پر خویش بر آن دید/ گفتا زکه نالیم که «از ماست که بر ماست»


ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب‌المثل «از ماست که برماست» زمانی استفاده می‌شود که عملی نابخردانه توسط فرد یا افرادی انجام ‌گیرد و باعث به وجود آمدن دردسرهایی عظیم شود.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک مصطفی رحماندوست در کتاب ضرب‌المثل‌های خود که برای مخاطب کودک و نوجوان نوشته شده و مهدیه جوکار تصویرگری آنرا بر عهده داشته، ریشه این ضرب‌المثل را به شرح زیر آورده است. البته طبیعتا آنچه در این بخش می‌آید خلاصه ای از ماجراست.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک *****************

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

آورده‌اند که...

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک مردم شهری بودند که هرگاه پادشاهشان می‌مرد، بازی شکاری را به پرواز درمی‌آوردند و آن باز بر شانه هرکس می‌نشست او می‌شد، پادشاه. از قضا این بار قرعه فال و همای سعادت بر شانه «بخت‌النصر» نشست.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک حال این بخت‌النصر که بود؟ او جوانی بود که در کودکی پدر و مادر از دست و گرگ ماده‌ای او را شیر داده بود، از همین رو پیران شهر و مردان دانا او را فردی ظالم و بدذات می‌دانستند و موافق شاهی او نبودند.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک اما چه می‌شود کرد که این یک رسم میان عامه مردم بود. بخت‌النصر شد شاه و تا می‌توانست ظلم و ستم می‌کرد و دارایی مردم غارت می‌کرد. به شهرهای اطراف حمله می‌کرد و از قضا هربار از مردم شهر می‌پرسید که چه کسی ظالم است من یا خدا؟ من به شما بیشتر ظلم می‌کنم یا خدا که چون منی را نصیب شما کرده است؟ طبیعی بود بیان هر پاسخی اهانت محسوب می‌شد و آن فرد و اعوان و انصارش کشته می‌شدند.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک نوبت حمله به شهر هگمتانه رسید که همدان امروزی است. جوانی از مردم هگمتانه شتر و بزی را با خود همراه کرد و قبل از لشکرکشی بخت‌النصر به شهر به نزد او رفت. به او گفت: «مردم شهر ریش‌سفید و بزرگ خود را فرستاده‌اند تا جواب پرسش‌هایتان را بدهند.» بخت‌النصر تعجب می‌کند و جوان در پاسخ به این تعجب می‌گوید: ما بزرگ‌تر از شتر و ریش‌سفیدتر از بز را در شهرمان پیدا نکردیم. شما اما زبان آنها را نمی‌فهمید. من حرف‌های آن‌ها را برای شما نقل خواهم کرد.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بخت‌النصر مسخره‌کنان گفت: «خوب، از آن‌ها بپرس که من ظالمم یا خدا؟»

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک جوان رو کرد به بز و شتر. صداهای عجیب و غریبی از خودش در آورد و بعد گوشش را برد جلو دهان بز و شتر و طوری وانمود کرد که دارد جوابشان را می‌شنود و می‌گوید: «قربان! بزرگ و ریش‌سفید شهر ما می‌گویند که نه شما ظالمید نه خدا، ما خودمان ظالمیم که این بلاها سرمان می‌آید. می‌گویند از ماست که بر ماست. اگر ما عقلمان را به پرواز یک باز شکاری نمی‌سپردیم و با شور و مشورت شاه انتخاب می‌کردیم، حالا اسیر یک چنین بدبختی و حال و روزی نبودیم.»

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بخت‌النصر که فهمید با مردم این شهر نمی تواند مثل مرد شهرهای دیگر رفتار کند از جمله به آنجا چشم پوشید و گفت: «پس مردم این شهر، همه دانا هستند.» و اسم همه دانا یا همدان روی آن شهر ماند.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک از آن به بعد، هر وقت مردم بخواهند به این مطلب اشاره کنند که دلیل همه اتفاق‌های خوب و بد، رفتار خودمان است، می گویند: «از ماست که بر ماست.»

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

پیامها

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک پیام این ضرب المثل این است که در حوادث روزگار نباید از دیگران گله کرد. زیرا آنچه به ما می‌رسد نیتجه کار خودمان است و ابتدا باید خودمان را مقصّر بدانیم.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ضرب المثل های هم مضمون

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ـ خودم کردم که لعنت بر خودم باد.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ـ جان من! خود کرده‌ای که خود کرده را تدبیر نیست.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ـ کرم درخت از خود درخت است.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ـ پَرِ من است که بر من است.(2)

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

اشعار هم مضمون

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک اگر پرنیان است خود رشته‌ای * وگر بار خار است خود کشته‌ای(3) «سعدی»

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک آتش به دو دست خویش در خرمن خویش * من خود زده‌ام چه نالم از دشمن خویش(4) آن که کردار بد، روا بیند * خود ز کردار خود جزا بیند(5) «ناصر خسرو»

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

ریشه های قرآنی حدیثی

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک قرآن کریم: «إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ؛ خداوند [سرنوشت] قومی را تغییر نمی‌دهد مگر اینکه خودشان تغییر دهند.» (رعد: 11)

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک قرآن کریم: «وَمَا أَصَابَکُم مِّن مُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ؛ هر مصیبتی که به شما می‌رسد به خاطر اعمالی است که انجام داده‌اید». (شوری: 30)

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

لغات

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک بهر: به خاطر.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک منی کرد: مغرور شد.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک خاشاک: ریزه چوب و علف.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک عیان: واضح، روشن.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ققنُس: نوعی پرنده.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک عنقا: سیمرغ.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک علویش: عالم بالا.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک سفلیش: عالم پایین.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک فرو کاست: پایین آورد.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک پرِش: پریدن.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک طپان گشت: واژگون گشت.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک پرنیان: پارچه ابریشمی.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک  

پی نوشت ها :

1. یحیی برقعی، کاوشی در امثال و حکم فارسی، قم، نمایشگاه و نشر کتاب، چ 2، 1364، ص 68.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک 2. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار ضرب المثل فارسی، مشهد، آستان قدس رضوی، چ 2، 1384، ص 108.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک 3. همان.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک 4. همان.

ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک 5. امثال و حکم دهخدا، تهران، امیرکبیر، چ 4، 1357، ج 1، ص 66.


ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک ضرب المثل از ماست که بر ماست-ایرناک منبع مقاله : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

(0 رای)
بازدید : 32 بار

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی