ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود در مورد افرادی به کار می‌رود که از اشتباهات کوچک به اشتباهات بزرگتری می‌رسند.

زمینه پیدایش

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک روزی روزگاری، پسربچه‌ی کم سن و سالی که هنوز معنی و مفهوم خیلی از کارها را نمی‌فهمید از مادرش خواست تا برایش تخم مرغ درست کند. مادرش گفت: صبح برایت درست کردم، خوردی. مرغ‌ها روزی دو تا که بیشتر تخم نمی‌گذارند. تخم مرغ نداریم. باید تا فردا صبر کنی تا مرغ‌ها تخم بگذارند و بتوانم برایت غذا درست کنم. پسربچه که خیلی شکمو بود و اصلاً طاقت نداشت تا فردا صبر کند، از خانه قهر کرد و بیرون رفت. همینطور که در کوچه راه می‌رفت چشمش به مرغ همسایه افتاد.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک پسربچه با دیدن مرغ یادش آمد که همسایه‌شان چندین مرغ و خروس گوشه‌ی حیاطش دارد، با خود فکر کرد آنها بیشتر از مرغ و خروس ما تخم می‌گذارند. اگر به مرغدانی آنها بروم حتماً تخم مرغی برای خودم پیدا می‌کنم همین کار را هم کرد، سریع خود را به مرغدانی همسایه رساند و دید دو تا تخم مرغ تازه گوشه‌ی مرغدانی هست تخم مرغ‌ها را برداشت در جیب خودش پنهان کرد و سریع از مرغدانی همسایه خارج شد با خوشحالی به خانه برگشت، تخم مرغ‌ها را به مادرش نشان داد و گفت: مادر! این تخم مرغ‌ها را برایم درست می‌کنی؟ مادر گفت: این تخم مرغ‌ها رو از کجا آوردی؟ پسر گفت: مرغ‌های همسایه‌ی تازه تخم گذاشته بودند من هم رفتم دو تا برداشتم. مادر بدون اینکه فرزندش را متوجه کار غلطش بکند و بگوید این کار تو دزدی است گفت: کسی هم تو رو در مرغدانی همسایه دید، پسر گفت: نه، مگه چی شده؟ مادر با خوشرویی لبخندی زد و گفت: بله عزیزم برایت غذا درست می‌کنم فقط برو از باغچه دو تا گوجه فرنگی بچین و بیار. پسرم تو مطمئنی همسایه‌ها تو را ندیدند؟ پسر گفت: کسی من رو ندید. (پسر با خودش فکر کرد برداشتن اموال دیگران اشکال ندارد فقط کسی نباید ببیند که او این کار را انجام می‌دهد).

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک از آن روز به بعد این کار شده بود جزو عادات پسرک هر وقت هوس املت می‌کرد و می‌دید مرغ‌هایشان تخم نگذاشته‌اند به خانه‌ی همسایه‌ها می‌رفت و بالاخره در مرغدانی یکی از همسایه‌ها دو تا تخم مرغ پیدا می‌کرد می‌آورد و به مادرش می‌داد تا برایش املت درست کند. مادرش فقط می‌پرسید کسی که تو را ندید؟ وقتی پسرک می‌گفت: نه مطمئنم، کسی من رو ندید، مادرش از این همه تیزی و فرضی پسرش لذت می‌برد لبخند می‌زد و برایش املت درست می‌کرد.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک این مادر و پسر این رویه را چندین سال ادامه دادند کم کم پسرک غیر از تخم مرغ چیزهای دیگری هم می دزدید به خانه می‌آورد و با مادرش نصف می‌کرد یا اینکه با دوستانش حیف و میل می‌کرد. کم کم پسرک بزرگ شد و تبدیل به جوان تیز و چالاکی شد ولی بالاخره این جوان با همه‌ی فرضی و چالاکی یک روز هنگام دزدی گیر افتاد. صاحب مغازه او را دستگیر کرد. اول چند نفر سرش ریختند و حسابی کتکش زدند. بعد دزد را نزد قاضی شهر بردند. وقتی جرم مرد جوان ثابت شد قاضی طبق قوانین اسلامی حکم کرد که مرد دزد باید انگشتان دستش قطع شود. در میدان اصلی شهر مردم جمع شدند و قرار شد در ملأ عام این مجازات اجرا شود تا درس عبرتی برای دیگران شود همین که جلاد خواست حکم را عملی کند و انگشتان دزد را قطع کند، دزد جوان اجازه خواست تا مادرش را ببیند. خواسته‌اش را برآورده کردند و مادرش را آوردند. دزد جوان رو کرد به مادرش و گفت: مادر جان! امروز نتیجه تأیید و تشویق خودت را ببین. اگر بار اولی که تخم مرغی از خانه‌ی همسایه دزدیدم شما به جای تشویق و تحسین من زشتی عملم را متذکر می‌شدی، کارم از تخم مرغ دزدی به دزدیدن بقیه چیزها نمی‌کشید و امروز دستان خودم را از دست نمی‌دادم.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

پیامها

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک پیام ضرب المثل این است که گناهان و کارهای خلاف، ابتدا از گناهان کوچک شروع می‌شود و به تدریج انسان نسبت به گناهان و خلاف‌های بزرگتر جرئت پیدا می‌کند، بنابراین برای پیش‌گیری و مبتلا نشدن به گناهان و جرم‌های بزرگ، باید از گناهان کوچک نیز اجتناب کرد.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

موارد کاربرد :

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک 1. در تنبه دادن به عاقبت گناهان و خطاهای کوچک.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک 2. در شماتت گناهان کوچک.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

ضرب المثل های هم مضمون

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ـ هر که دانگی بدزدد، از دیناری نترسد.(2)

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

اشعار هم مضمون

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک (درختی که اکنون گرفتست پای * به نیروی مردی برآید ز جای ورش همچنان روزگاری هُلی * به گردونش از بیخ بر نگسلی سرچشمه گرفتن به بیل * چو پر شد نشاید گذشتن به پیل)(3) «سعدی»

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

ریشه های قرآنی حدیثی

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک امام رضا(علیه السلام): «الصغائِرُ مِنَ الذُّنوب طُرُق إلی الکبائر، و من لم یخف الله فی القلیل لم یخفه فی الکثیر؛ گناهان کوچک، مسیر گناهان بزرگند و کسی که از خداوند در کم، ترس نداشته باشد، در زیاد نیز از او نمی‌ترسد».(4)

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

لغات

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک بنواخت: نوازش کرد.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک بستود: تحسین کرد.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک حدّ رشد: سن بلوغ.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک بُن: ریشه، ته.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک دانگی: یک ششم دینار.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک دینار: سکه‌های طلا که در قدیم بعنوان پول استفاده می‌شد.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک هُلی: واگذاری، فروگذاری.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک بر نگسلی: گسلیدن: گسستن، گسیختن، بریدن.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک پیل: فیل.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک  

پی نوشت ها :

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک 1. امثال و حکم دهخدا، تهران، امیر کبیر، چ 4، 1357، ج 1، ص 542.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک 2. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار ضرب المثل فارسی، مشهد، آستان قدس رضوی، چ 2، 1384، ص 337.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک 3. یحیی برقعی، کاوشی در امثال و حکم فارسی، قم، نمایشگاه و نشر کتاب، چ 2، 1364، ص 178.

ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک ضرب المثل تخم مرغ دزد، شتر دزد می‌شود-ایرناک 4. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، چ 3، 1403 هـ.ق، ج 73، ص 353.

(0 رای)
بازدید : 56 بار

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی