ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست کنایه به افرادیست که در انتخاب دوست اشتباه می‌کنند و گرفتار می‌شوند.

ریشه ضرب المثل

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک در زمانهای گذشته، پادشاهی در شهری حکومت می‌کرد که بسیار رئوف و مهربان بود، پادشاه به ضعیفان کمک می‌کرد و جلوی زورگویی ثروتمندان زورگو را می‌گرفت. این پادشاه به خاطر رفتار منحصر به فردش دشمنان بسیار زیادی داشت. بسیاری از دشمنان او طی سال‌ها در لباس نگهبان حرمسرا به او حمله کرده بودند و می‌خواستند وقتی او خواب است او را بکشند.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک این پادشاه مهربان همسری داشت که خیلی مواظب پادشاه بود و چون شاهد چندین بار خیانت اطرافیان به پادشاه بود، به او پیشنهاد داد تا میمونی را به قصر آورد و تربیت کند تا شب‌ها بالای سر پادشاه پاسبانی دهد. همسرش می‌گفت میمون چون حیوان است و از روابط انسان‌ها و حسادت‌های میان آنها خبر ندارد فقط کسی که به او محبت می‌کند را می‌شناسند و به او خدمت می‌کند.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک یک روز مردی به علت دزدی که در شهر خود انجام داده بود آواره‌ی کوه و بیابان شده بود و به شهر این پادشاه رسید، مرد خسته و گرسنه بود و چون کاری بلد نبود منتظر ماند تا شب شود و به قصد دزدی وارد خانه‌ای شود. دزد همینطور که در کوچه و بازار قدم می‌زد، آوازه‌ی خوبی‌های این پادشاه و قصر بسیار زیبایش با تزئینات مخصوصش را شنید و تصمیم گرفت شب یکراست به قصر شاه برود و چیز باارزشی بدزدد.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک دزد شب هنگام وارد قصر شد و با شگردهایی که بلد بود توانست خود را به اتاق خواب پادشاه برساند و دید اتاقی است بسیار زیبا با پرده‌های ابریشمی، مجسمه‌هایی از طلا و نقره و حتی عاج فیل. دیوارهای اتاق با زیباترین تزئینات آراسته شدند. در گوشه‌ی اتاق میمونی را دید که در حال بازی و جست و خیز بود. در همین حین صدای پادشاه را شنید که می‌آمد تا بخوابد. مرد دزد، پشت یکی از پرده‌های اتاق پنهان شد. تا زمانی که پادشاه خوابید بتواند یکی از اشیاء گرانبهای اتاق را بدزدد و با خود ببرد.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک دزد مدتی را پشت پرده منتظر ماند تا پادشاه به خواب برود. وقتی مطمئن شد پادشاه خواب است و خواست از پشت پرده بیرون بیاید ناگهان مارمولک بزرگی وارد اتاق خواب پادشاه شد و به سمت پادشاه رفت و روی سینه‌ی پادشاه ایستاد ناگهان میمون خنجری برداشت و خواست مارمولک را بکشد که مرد دزد بی‌اختیار نعره زد حیوان نکن. مرد پرید و دست میمون را گرفت. در همین حین پادشاه از خواب بیدار شد و مات و متحیر دید مردی دست میمون نگهبانش را در حالی که چاقویی در دستش است گرفته.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک پرسید: تو کیستی؟ مرد دزد میمون را رها کرده و در برابر حاکم تعظیم کرد و گفت: جناب حاکم خداوند مرا برای حفاظت از جان شما فرستاده. من دشمن دانای تو هستم و این میمون دوست نادان.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک جناب حاکم درواقع من دزد هستم و به قصد دزدی از اموال قصر وارد خانه شما شدم. اگر من اینجا نبودم و حواسم به حضرت عالی نبود چه بسا این دوست نادان شما را غرق در خون می‌کرد. خداوند مرا که مسافری در راه مانده‌ام امشب به قصر شما کشانده تا شما از این اتفاق جان سالم به در برید.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک وقتی قضایا برای حاکم روشن شد، پادشاه سجده شکر به جا آورد و گفت: خداوند خواسته تا جان دوباره‌ای به من بدهد و این جان دوباره توسط تو به من بازگشته و الحق دشمن دانا به از دوست نادان است.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

زمینه پیدایش

کودکی از جمله آزادگان * رفت برون با دو سه همزادگان

پای چو در راه نهاد آن پسر * پویه همی کرد و درآمد به سر

پایش از آن پویه درآمد ز دست * مهر دل و مُهره پشتش شکست

شد نفس آن دو سه هم‌سال او * تنگ‌تر از حادثه حال او

آن که ورا دوست‌ترین بود گفت * در بُن چاهیش بباید نهفت

تا نشود راز چو روز آشکار * تا نشویم از پدرش شرمسار

عاقبت اندیش‌ترین کودکی * دشمن او بود در ایشان یکی

گفت:‌ همانا که درین همرهان * صورت این حال نماند نهان

چون که مرا زین همه دشمن نهند * تُهمتِ این واقعه بر من نهند

زی پدرش رفت و خبردار کرد * تا پدرش چاره آن کار کرد

هر که در او جوهر دانایی است * ‌بر همه چیزش توانایی است

دشمن دانا که غم جان بود * بهتر از آن دوست که نادان بود (1)

پیامها

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 1. دوست نادان، ضرر رسانی‌اش بیشتر از خیر رسانی‌اش است.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 2. جهل و نادانی حتی از جانب دوست نیز غیر قابل تحمل است.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 3. خطر معاشرت با نادان بیش از خطر دشمن فهمیده و دانا است.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 4. دوست نادان قابل تحمل نیست چه برسد به دشمنی او.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

کاربرد :

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 1. گوشزد کردن خطرات معاشرت با نادان.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 2. در مذمت و نکوهش جهل و نادانی.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 3. در برشمردن آیین و شرایط دوست‌یابی.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

ضرب المثل های هم مضمون

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ـ مشو یار خر تا نکشی بار خر!

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ـ عاقل آن است که پرهیز کند از جاهل.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ـ گلشن با بی‌خردان گلخن است.(2)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

اشعار هم مضمون

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک اگر دانا بُوَد خصم تو بهتر * که با نادان شوی یار و برادر (ناصر خسرو)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک چو دانا تو را دشمن جان بُوَد * بِهْ از دوست مردی که نادان بود (فردوسی)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک دشمن دانا که غم جان بُوَد *‌بهتر از آن دوست که نادان بود (نظامی)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک کُنَد ار عاقلت به حق در خشم * بِهْ از آن کت ببندد ابله چشم (سنایی)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک گر زهر دهد تو را خردمند بنوش * ور نوش رسد ز دست نااهل بریز (خیام)(3)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

ریشه های قرآنی حدیثی

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک امام علی(علیه السلام): «عَدُوُّ عاقِلٌ خَیْرٌ مِنْ صَدیقٍ اَحْمَق؛ دشمن عاقل از دوست احمق بهتر است.»(4)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک امام علی(علیه السلام): «ایاک و مصادقة الاحمق، فانّه یُریدُ اَن یَنْفَعْکَ فَیَضُرُّکَ؛ از دوستی احمق بپرهیز؛ زیرا او می‌خواهد به تو سود برساند ولی ضرر می‌زند.»(5)

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

لغات

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک همزادگان: هم‌سالان.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک پویه: دویدن.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک بن: ته، ریشه.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک همرهان: همراهان.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک تهمت نهند: تهمت زنند.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک نوش: چیز شیرین و گوارا.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک کت: که تو را.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ابله: نادان، احمق.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک  

پی‌نوشت‌ها:

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، چ 2، 1385، ص 506.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، چ 1، 1385، ص 337.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 3. همان.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 4. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، چ 3، 1403 هـ.ق، ج 78، ص 12.

ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک ضرب المثل دشمن دانا به از نادان دوست-ایرناک 5. نهج‌البلاغه سید رضی، تحقیق: کاظم محمدی و محمد دشتی، قم، انتشارات امام علی(علیه السلام)، چ 2، 1396 هـ.ق، حکمت 38.

(0 رای)
بازدید : 45 بار

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی