ضرب المثل هنوز دو قورت و نیمش باقی است! در مورد افراد قدرنشناسی به کار می‌رود که هرچه امکانات از دیگران بگیرند باز هم ناراضی‌اند.

ریشه ضرب المثل

ضرب المثل دو قورت و نیمش باقیست در ایرناک ضرب المثل دو قورت و نیمش باقیست در ایرناک در زمان سلطنت حضرت سلیمان، روزی آن حضرت تصمیم گرفتند به شکرانه‌ی ثروت زیادشان یک روز تمامی موجودات زنده را غذا دهند. حضرت از خدا خواست این اجازه را به او بدهد. خداوند به او جواب داد. این کار خیلی سخت هست. تهیه‌ی غذا برای همه‌ی موجودات زنده خیلی سخت است و در حد توان تو نیست. ولی حضرت سلیمان به واسطه قدرتی که داشت گفت: من می‌توانم و خداوند اجازه داد تا او یک روز غذای همه‌ی موجودات زنده‌ی عالم را تهیه کند.

برای انجام این کار حضرت سلیمان از حیوانات زیادی کمک گرفت، آنها را به شهر و کشورهای مختلف فرستاد تا غذا تهیه کنند. هشت ماه کار جمع آوری غذاهای مختلف طول کشید او از حیوانات تحت فرمانش خواست تا تمامی موجودات زنده را برای روز میهمانی دعوت کنند.

کم کم به روز میهمانی نزدیک می‌شدند کوه‌های عظیمی از غذا در محلّ میهمانی ساخته شده بود. تا اینکه یک روز نهنگی از دریا سر درآورد و چشمش به این همه غذا افتاد. از حضرت سلیمان پرسید: چه خبر است؟ چرا این همه غذا اینجا جمع کرده‌اید؟ حضرت فرمودند: مگر به شما خبر نرسیده؟ قرار است یک وعده‌ی غذا همه‌ی موجودات عالم اینجا جمع شوند و با هم غذا بخورند.

نهنگ گفت: پس چرا ما ماهی‌های ته دریا را فراموش کردید؟ حضرت فرمودند: فکر می‌کنم حیوانات شما را که در دریا پنهان هستید فراموش کردند. از تو می‌خواهم که به اعماق دریا روی و آن ماهی‌ها را هم برای این میهمانی دعوت کنی.

نهنگ گفت: من گرسنه‌ام می‌توانم غذا بخورم و دوباره به اعماق دریا برگردم؟ حضرت فرمودند: هرچقدر می‌خواهی از این غذاها بخور و هرچه سریع‌تر برو و دوستانت را برای میهمانی دعوت کن. نهنگ در یک چشم برهم زدن مقدار زیادی از مواد غذایی انبار شده را بلعید. نزدیکان حضرت سلیمان تعجب کردند که ماهی این همه غذا را در یک آن خورد. حضرت فرمودند: تو همیشه اینقدر غذا می‌خوری؟ ماهی گفت: من روزی سه وعده غذا می‌خورم هر وعده یک قورت. اینکه تازه نیم قورت بود. کمی رفع گرسنگی کردم بروم تا ته دریا و برگردم، بقیه غذایم را بخورم. تازه دو قورت و نیمش باقی مانده.

حضرت سلیمان با فکر به ابعاد عظمت و بزرگی خداوند که هر روز چقدر دقیق به احوال تمام موجودات رسیدگی می‌کند، از هوش رفت و اطرافیان آبی به سر و روی حضرت زدند و ایشان را به هوش آوردند.حضرت سلیمان رو به درگاه باری تعالی کرد و گفت: خدایا توبه! روزی دهنده به موجودات زنده فقط تو هستی این کار فقط در توان توست و برازنده‌ی جایگاه خدایی توست.

 

پیامها

این مثل را در دو مورد به کار می‌برند. اول در مورد کسی که همه گونه محبت دیده و از نعمت یا دولتی بهره فراوان برده ولی باز هم ناخشنود است و بیش از آن طلب می‌کند. دوم در مورد کسی که خطا کرده و به جای آنکه از کرده خود خجل و منفعل باشد با بی‌شرمی متوقع است که باز هم گناه او را نادیده بگیرند و به وی محبت کنند.(2)

 

ضرب المثل های هم مضمون

ـ دست و رویت را بشور بیا مرا هم بخور!(3)

 

اشعار هم مضمون

خدا از چنان بنده خرسند نیست * که راضی به قسم خداوند نیست(4) (سعدی)

 

ریشه های قرآنی حدیثی

امام صادق(علیه السلام): «اِرْضَ بِما قَسَمَ اللهَ لَکَ تَکُنْ غَنِیَّاً؛ به آنچه خدا قسمتت کرده راضی باش تا توانگر و بی‌نیاز شوی».(5)

امام سجاد(علیه السلام): «امّا حَقّ ذِی المَعروفِ عَلَیْکَ فَاَنْ تَشْکُرَه وَ تَذْکُرَ مَعْرُوفَه؛ حق کسی که به تو نیکی می‌کند این است که از او تشکر کنی و نیکی‌اش را به یاد آوری».(6)

 

لغات

قورت: آنچه انسان می‌خورد.

عبث: بیهوده.

دولت: دارایی، ثروت، زمان سلطنت.

خرسند: راضی، خشنود.

قسم: قسمت، روزی.

 

پی‌نوشت‌ها:
  • 1. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار مثل فارسی، مشهد، آستان قدس رضوی، چ 2، 1384، ص 1043.
  • 2. همان، ص 1044.
  • 3. همان.
  • 4. امثال و حکم دهخدا، تهران، امیر کبیر، چ 4، 1357، ج 2، ص 716.
  • 5. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، چ 3، 1403، ج 78، ص 192.
  • 6. شیخ صدوق، خصال، تحقیق: علی اکبر غفاری، قم، مؤسسه نشر اسلامی، 1403 هـ.ق، ص 568.
بازدید : 200 بار
(0 رای)

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی