کاربران آنلاین : 1580

زمانی‌که انسان خسیسی از خدمتی که می‌بایست در حق دیگری انجام دهد، سرباز زند، این ضر‌ب‌المثل بکار برده می‌شود؛ همچنین، زبان حال کسی است که به انسان فرومایه و بدخلق نیاز پیدا کند و نخواهد از او حاجت بطلبد.

زمینه پیدایش

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک درویشی را ضرورتی پیش آمد. کسی گفت: «فلان، نعمت وافر دارد و اگر بر حاجت تو واقف شود، در قضای آن توقف روا ندارد.» گفت: «من او را ندانم.» گفت: «مَنَت رهبری کنم.» دستش گرفت و نزد آن کس درآورد. یکی را دید لب فرو هشته و ابرو در هم کشیده و تند نشسته، برگشت و سخن نگفت. پرسیدنش: «چه کردی؟» گفت: «عطایش را به لقایش بخشیدم!» مَبَر حاجت به نزدیک تُرُش روی * که از خوی بدش فرسوده گردی اگر گویی غم دل، با کسی گوی * که از رویش به نقد آسوده گردی(1)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک  

پیامها

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک انسان‌های فرومایه و پست، ارزش حاجت خواستن ندارند، اگرچه گشاده‌دست باشند.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک کاربرد: زمانی‌که انسان خسیسی از خدمتی که می‌بایست در حق دیگری انجام دهد، سرباز زند، این ضر‌ب‌المثل بکار برده می‌شود؛ همچنین، زبان حال کسی است که به انسان فرومایه و بدخلق نیاز پیدا کند و نخواهد از او حاجت بطلبد.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک  

ضرب المثل های هم مضمون

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک آبرو را پیش هر ناکس مریز.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک اگر از گرسنگی آب به دیوار بپاشم و بو کنم، دست به طرف نامرد دراز نمی‌کنم.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک بهر دو نان، منّت دونان چرا؟ خاک خور و نان بخیلان مخور.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک خون جگر خورم، نخورم نان ناکسان.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک غم خور و نان غم‌افزایان نخور.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک نه شیر شتر، نه دیدار عرب.(2)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک  

اشعار هم مضمون

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک پیش جبین گرفته مکن عرض احتیاج * ای نابلد! مکوب دری را که باز نیست (فرهنگنامه امثال و حکم ایرانی)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک سرمه‌ای را که بود منت غیری همراه * کور باد ار بکنم چشم بِدان سرمه سیاه گرم روزی نباشد تا بمیرم * به از نان خوردن از دست لئیمان (سعدی)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک مرا ز نان جو خویش چهره کاهی به * که از شراب حریفان سفله، گلناری (امیدی رازی)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک نخورد شیر، نیم خورده سگ * ور به سختی بمیرد اندر غار(3) (سعدی)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک  

ریشه های قرآنی حدیثی

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک حضرت علی(علیه السلام): «لا تَسأَلِ الحَوائِجَ غَیرَ أَهلِها؛ حاجات خود را از نااهلان مخواه».(4)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک حضرت علی(علیه السلام): «فَوتُ الحاجت اَهوَنُ مِن طَلَبِها اِلی غَیرُِ اَهلِها؛ روا نشدن حاجت، آسان‌تر است تا آن را از نااهل خواستن».(5)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک امام سجاد(علیه السلام): به شخصی که می‌گفت: خدایا! مرا از بندگانت بی‌نیاز گردان، فرمود: «لَیسَ هکَذا، اِنَّما النّاسُ بِالنّاسِ، ولکِن قُل: اَلّهُمَّ اَغنِنی عَن شَرارِ خَلقِکَ؛ این چنین نیست؛ زیرا مردم به هم محتاجند. بگو: خدایا، مرا از بدان خلقت بی‌نیاز گردان!(6)

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک  

پی‌نوشت‌ها:

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک 1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، 1385، چ 2، ص 653.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک 2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، مؤسسه نشر جمال، 1385، چ 1، ص 191.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک 3. همان.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک 4. الحکم، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، آستان قدس، 1417 هـ.ق، چ 1، ج 2، ص 172.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک 5. نهج‌البلاغه سید رضی، ترجمه: کاظم محمدی و محمد دشتی، قم، انتشارات امام علی(علیه السلام)، 1396 هـ.ق، چ 2، حکمت 66.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک 6. ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ترجمه: علی‌اکبر غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404 هـ.ق، چ 2، ص 278.

ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک ضرب المثل عطایش را به لقایش بخشیدم-ایرناک برگرفته از : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

(0 رای)
بازدید : 43 بار

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی