در این مطلب با بخش دوم مبحث تخصصی و کاربردی آشنایی با موتورهای دیزل و ساختار و عملکرد اجزای موتور به زبان ساده با شما هستیم .

فهرست کلی آموزش :
  1. بخش اول
  2. بخش دوم
  3. بخش سوم
  4. بخش چهارم
جزوه اموزش دیزل ژنراتور / دوره آموزش دیزل ژنراتور / تعمیرات دیزل ژنراتور / عیب یابی دیزل ژنراتور / دیزل ژنراتور pdf / دانلود جزوه دیزل ژنراتور / کتاب دیزل ژنراتور / تعمیر نگهداری دیزل ژنراتور

آغاز بخش دوم

بلوک سیلندر و بوش های سیلندر

آشنایی کامل با موتورهای دیزل و ساختار و عملکرد اجزای موتور - بخش دوم در ایرناک آشنایی کامل با موتورهای دیزل و ساختار و عملکرد اجزای موتور - بخش دوم در ایرناک

بلوک سیلندر بعنوان یک قسمت اصلی موتور بوده و یک پایه فلزی محکم و یکپارچه برای تمام قطعات موتور مورد استفاده قرار می گیرد .

در داخل بلوک سیلندر استوانه های تو خالی بنام سیلندر وجود داشته که پیستون در داخل ان استوانه ها حرکت رفت و برگشتی خود را انجام می دهد .

شکل بلوک سیلندر بستگی به نوع موتور از لحاظ سیستم خنک کننده دارد در سطح بالای آن سرسیلندر بسته می شود که دارای سوراخها و مجاری متعددی بوده که این مجاری به طور کلی مجاری آب و روغن و تایپت ها می باشد .

در بعضی از موتورها ( T,L ) سوراخها مجاری سوپاپها در سطح بالائی بلوک قرار دارند قسمت پایین بلوک که به آن کارتل متصل می شود محفظه میل لنگ گفته می شود که در آنجا میل لنگ توسط کپه هایی به بلوک سیلندر متصل می شود .

در قسمت جلوی بلوک محل قرار گرفتن سینی جلو که در داخل آن زنجیر و دنده میل لنگ و دنده میل سوپاپ قرار دارند قسمت عقب بلوک در انتهای میل لنگ ففیویل متصل شده که عمل انتقال نیروی موتور به سیستم انتقال قدرت را انجام می دهد.

قطعاتی که به بلوک سیلندر متصل می شود عبارتند از واتر پمپ - پمپ سوخت - سینی جلو پایه فیلتر روغن و یک سری قطعات دیگر که اغلب برای آب بندی این قطعات از واشر استفاده می شود .

در نهایت کلیه قطعات سوار شده روی بلوک و داخل آن موتور را تشکیل می دهند موتور روی شاسی بوسیله دسته موتور از جنس لاستیک های فشرده می باشند سوار شده است.

ضمنا دسته موتور عفوه بر اینکه اتصال موتور با شاسی را برقرار می کند ارتعاشات موتور و شاسی را نسبت به یکدیگر خنثی می کند .

وظایف دسته موتور عبارتند از :

نگهداری و تحمل وزن موتور بر روی شاسی

جذب ارتعاشات موتور و شاسی

مقاومت در مقابل چرخش موتور نسبت به شاسی

جنس بلوک سیلندر

بلوک سیلندر یکپارچه ریخته شده و جنس آن از چدن خاکستری با الیاژ کرم دار یا نیکل دار آهن یا از جنس آلومینیوم می باشد بدنه موتور (بلوک سیلندر) را معمولا به دو روش می سازند :

الف-بوسیله ریختن مواد مذاب در قالبهای ماسه ای و بعدا عملیات تراشکاری را در قسمتهایی که لازم است انجام می دهند .

ب-استفاده کردن از قالب فلزی به این ترتیب است که مواد مذاب را با فشار به داخل قالب فلزی تزریق می کنند .

انواع بلوک سیلندر بر حسب قرار گرفتن سیلندرها :
  1. موتورهای یک ردیفه : در این نوع موتور سیلندرها در یک خط واقع و در یک ردیف قائم قرار دارند در این موتور تمام سیلندرها یکپارچه ریخته می شوند .
  2. موتورهای دو ردیفه یا V شکل : در این گونه موتور نیمی از سیلندرها در یک طر و نیمی دیگر در طرف دیگر قرار دارند .
  3. موتورهای افقی یا تخت یا خوابیده : در این نوع موتور سیلندرها را داخل یک صفحه افقی و در دو طر محور اصلی میل لنگ قرار دارند
  4. موتورهای سه ردیفه یا W : این نوع موتور دو ردیف از سیلندرها در یک صفحه و در مقابل هم و ردیف دیگر عمود بر این دو ردیف قرار دارند در موتورهای سه ردیفه معمولا در طراحی موتورهای دوازده سیلندر استفاده می شود.
  5. موتورهای چهار ردیفه یا - Xشکل : در این نوع موتورها چهار ردیف سیلندر وجود داشته و با هم زاویه 91 درجه را تشکیل می دهند.
  6. موتورهای رادیال یا ستاره ای : این نوع موتورها با هوا خنک شده و سیلندرها در این نوع موتور دور یک مرکز قرار گرفته اند.
عیوب بلوک سیلندر

در زمستان و سرمای شدید بلوک در اثر یخ زدن آب در داخل بدنه ترک خورده که این ترک خوردگی در سطح خارجی بلوک ایجاد شده و آب از آنجا به بیرون نشت می کند.

ترک خوردگی را می توان مانند ترک خوردگی سر سیلندر برطرف نمود.

جلوگیری از ترک خوردن بلوک سیلندر

بعد از ریختن موتور ( عملیات ریخته گری ) و در آوردن بلوک سیلندر از قالب ریخته گری آن را با عملیات پرداخت کاری پاک و تمیز می کنند . محلهایی که مابین پوسته و سیلندر و بلوک قرار دارد بوسیله سوراخهایی که در بدنه بلوک ایجاد می کند از وجود ذرات شن و بقایای ریخته گری پاک می کنند دهانه این سوراخها را با پولک می پوشانند وظیفه این پولکها که قابل تعویض است جلوگیری از ترک خوردن می باشد در سرمای شدید پس از اینکه حجم آب در محفظه های بلوک بر اثر یخ زدن زیاد شده و فشار انبساط که به همه نقاط بلوک سیلندر وارد می شود پولکها را به طر بیرون پرتاب کرده و فشار را خنثی می کند پولکها را در موقع تعویض با چسب در محل خود در بلوک جا می زنند که عمل آببندی به خوبی انجام شود .

در ضمن پولکها در اثر فشار آب و گرفتگی ترموستات و لوله های رابط و در موقع تابستان بر اثر گرمای زیاد نیز با بیرون پریدن خود امکان ترک خوردن سیلندر را برطرف کند . عیوب دیگری که امکان دارد در بلوک پیش بیاید گرفتگی لوله ها و مجاری روغن یا مجاری آب است جهت باز کردن لوله های روغن پیچهای در روی بلوک در مسیر اصلی وجود دارد که با باز کردن آن و سیخ زدن لوله ها را تمیز می کند و یا برای تمیز کردن مجاری آب ، پولک را خارج کرده مجاری آب راتمیز کرد و سپس با فشار باد کلیه کثافات و ناخالصی ها را از مجاری خارج کرده و بعدا پیچ و پولکها را در محل خود قرار می دهند.

تاب داشتن بلوک سیلندر :

در اثر حرارت و نیروی وارد به بلوک سیلندر باعث پیچیدگی و تاب دیدگی بلوک می شود و محل نشیمنگاه یاتاقانیها از محور اصلی منحر می شود و این عیب سریع یاتاقانها را از بین خواهد برد.

تغییر مکان جا یاتاقانیها نباید بیشتر از 1015 میلی متر باشد اگر این تغییر مکان بیش از این باشد باید کلیه آنها را تراشیده و هم محور می کنند .

تابدیدگی جایاتاقانی یا کپه های بلوک سیلندر

کپه یاتاقانیها در محل نشت خود پیچیدگی پیدا می کنند و این پیچیدگی باعث می شود که این یاتاقانها سریع از بین بروند .

روغن ریزی موتور در این حالت بالا می رود این کپه ها را می توان بوسیله سوهان و سمباده نرم و آغشته به روغن در یک محل صا مثل صافی و یا شیشه آن را صاف و پرداخت کرد.

بوشهای سیلندر

سیلندر با توجه به طراحی موتور به اقسام گوناگون ساخته می شود :

الف : سیلندرهای تکی : از این نوع سیلندرها در موتورهایی که با هوا خنک می شوند استفاده می شود.

ب : سیلندرهای یکپارچه : سیلندر و بلوک موتور یکپارچه ریخته شده

ج : سیلندر با بوش قابل تعویض که این بوش بر حسب تماس با آب به دو دسته تقسیم می شود : 1-بوش تر  2-بوش خشک

1-بوش های تر

در قسمت بالا و پایین به وسیله رینگ های لاستیکی یا رینگهای مخصوص که با بوشها همراه است ابنندی می گردند تا اب از اطراف بوش خارج نشود در این نوع اب به طور مستقیم با بدنه بوش در تماس می باشد موقع جازدن بوش تر باید رینگهای لاستیکی را بازدید نموده که سالم باشند سپس مختصری صابون به رینگهای لاستیگی زده و ان را در جای خود با فشار قرار می دهیم در ضمن اندازه بیرون ماندن بوش از روی صفحه )بالائی( سیلندر به وسیله ساعت اندازه گیری طب کاتالوگ اندازه می گیریم تلرانسی در نظر گرفته شده بین 0.05 تا 0.01 میلیمتر می باشد.

تفاوت بلندیهای بوش در یک موتور چند سیلندر نبایستی از 0.02 میلی متر بیشتر باشد اگر لازم شد می توان بوش را در محل خودش به وسیله روغن سنباده اب بندی کرده و سپس جا بزنیم در صورتی که بخواهیم بوش سیلندر را مجددا مورد استفاده قرار دهیم جهت بوش را در روی محل مربوط روی بدنه علامت گذاری کنید زیرا سائیدگی اطراف بوش یکنواخت نبوده و ممکن است باعث روغن سوزی گردد.

2-بوش های خشک

بوشهای خشک کامف به بدنه سیلندر چسبیده و با اب تماس مستقیم ندارد این بوشها توسط کارخانه تولید کننده موتور ساخته شده و به بازار عرضه شده و یا اینکه در صورت عدم دسترسی به ان تراشکارها می توانند ان را بتراشند قطر داخلی این بوشها استاندارد بوده و از پیستونها ی استاندارد نیز استفاده می شود.

علت پیدایش عیوب در سیلندر

حرکت رفت و آمد پیستون در سیلندر و اصطکاک رینگ ها با جدار سیلندر تغییر جهت شاتون در نقاط مرگ بالا و پایین فشار ناشی از احتراق مخلوط به محفظه احتراق و به خصوص به رینگها عدم روغن کاری مناسب سیلندر در نقطه مرگ بالا و در زمان احتراق به علت وجود حرارت زیاد عوامل ایجاد سائیدگی در سیلندر می باشد.

سیلندر یکی از قطعات یا محلهایی است که بعد از باز کردن موتور و شستشوی آن و پس از خشک کردن حتما باید خیلی دقی مورد بررسی و عیب یابی است. که بعد از باز کردن موتور و شستشوی آن و پس از خشک کردن حتما باید خیلی دقی مورد بررسی و عیب یابی قرار گیرد .

سایش سیلندر :

دلایل سایش نامتعادل سیلندر :

  1. وجود رینگ در قسمت بالا
  2. تاثیر عوامل شیمیایی (وجود دود)
  3. عدم روغن کافی
  4. نیروی جانبی
  5. فشار زیاد و حرارت زیاد
وظایف سیلندر :
  1. هدایت پیستون
  2. تشکیل محوطه احتراق
  3. هدایت احتراق
  4. گرفتن فشار احتراق

نیروهای موثر در سیلندر :

  1. نیروی حرارت
  2. نیروی سایش
  3. نیروی فشاری
  4. عوامل شیمیایی

مشخصات سیلندر :

  1. مقاومت در مقابل حرارت
  2. مقاومت در مقابل فشار
  3. مقاومت در مقابل عوامل شیمیایی
  4. قابلیت هدایت پیستون
  5. قابلیت هدایت حرارت
  6. انبساط کم در مقابل حرارت

معایبی که در سیلندر به وجود می آید :

  1. خط برداشتن
  2. پله کردن یا لبه دار شدن
  3. دو پهنی
  4. دو پهنی (در ارتفاع گلدونشدن)
  5. صیقلی شدن با اینه شدن
  6. سائیدگی سیلندر


1 - خط برداشتن :

خط افتادن سیلندر بر اثر شکستن رینگ و کثافات داخل روغن و علل دیگری بوده که با این عمل گازبندی به خوبی انجام نمی شود در این حالت با تراش سیلندر و استفاده از پیستون اورسایز می توان ان را اصلاح کرد خط افتادگی سیلندر را میتوان به وسیله کشیدن ناخن داخل سیلندر ازمایش کرد

2 - لبه دار شدن :

پیدا شدن لبه بخصوص در فاصله مابین رینگ اتش و سطح بالائی سیلندر بر اثر حرکت و کار مداوم و به خصوص فنریت بیش از حد رینگ بالائی می باشد این لبه را می توان با ناخن احساس کرد اما دقیق ترین وسیله برای تشخیص لبه میکرومتر داخل سنج یا ساعت اندازه گیر سیلندر است

3 - دو پهنی :

این عیب در اثر سائیدگی و اختف قطر سیلندر در دو نقطه عمود بر هم به وجود می آید که در ان قسمت سیلندر از حالت دایره خارج و به صورت بیضی در می آید برای ازمایش دو پهنی با ساعت اندازه گیر یا میکرومتر داخل سن در دو سمت عمود بر گژن پین و موازی گژنپین را اندازه گیری می کنیم اگر اختلافی در اعداد مشاهده شد دلیل به دو پهنی شدن سیلندر می باشد که برای رفع این عیب انرا تراش داده و از پیستون اورسایز استفاده می کنیم البته اندازه گیری همیشه یک سانتی متر پایین تر از پله می باشد یعنی محلی که سائیدگی پیش می اید

4 - دو پهنی (در ارتفاع گلدونی شدن) :

این عیب که در اثر کار زیاد و سائیدگی بیش از حد به وجود می اید شامل اختلاف قطر در قسمت بالا و پایین سیلندر می باشد به طوری که سیلندر از حالت استوانه کامل خارج شده و در قسمت پایین قطرش کمتر از قطر در قسمت بالای ان می گردد

5 - صیقلی شدن یا ائینه شدن سیلندر :

در اثر کار مداوم رینگها در سیلندر و زمانی که روغنکاری سیلندرها به خوبی انجام نشود سطح سیلندر کاملا صیقلی می شود این امر باعث خارج شدن کمپرس و وارد شدن روغن به اطاق احتراق می شود باید سیلندر را هونیگ کرد تا در دیواره سیلندر خطوط هونیگ با زاویه 120 درجه ایجاد شود ضمنا پس از تراش سیلندرها به وسیله دستگاه تراش عمل هونیگ به وسیله سنگ زنی انجام می شود

6 - سائیدگی سیلندر : 

سیلندر بر اثر فشار و گرمای حاصل از احتراق و نرسیدن روغن یا شسته شدن روغن توسط قطرات مخلوط و علل دیگر سائیده می شود این سائیدگی بیشتر به وجود امدن عللی از قبیل (دو پهن شدن بیضی شدن موج دار شدن گلدانی شدن) سیلندر می شود.

میل لنگ

میل لنگ قطعه ای در موتورها است که حرکت خطی پیستون ها را تبدیل به حرکت دورانی می کند.

سامانه میل لنگ نخستین بار توسط مخترع عرب، بدیع الزمان جزری (1136-1206) در سال 1200 میلادی - اختراع شد.

وی از میل لنگ در دو گونه دستگاه بالا بردن آب استفاده کرده بود.

در شکل بالا بزرگترین میل لنگ ساخته شده را مشاهده میکنید.

سر سیلندر :

در یک موتور درونسوز سرسیلندر به قطعه ای گفته می شود که بر فراز بخش بالایی سیلندرها قرار دارد. چنانچه بلوک سیلندر یک موتور را به تنهایی دیده باشید، متوجه شده اید که قسمت فوقانی آن باز بوده و پیستونها در درون سیلندرها قابل دیدن هستند. در ضمن سوراخهایی در بدنه موتور وجود دارد که انتهای آنها باز است. برای تکمیل شدن ساختار بلوک سیلندر به سرسیلندر نیاز است.

اتاقک درونسوزی

عمل تراکم مخلوط هوا و سوخت و نیز عمل انفجار این مخلوط در این قسمت صورت می گیرد، نیز در بدنه
سرسیلندر تعبیه شده است که از لحاظ شکل و ابعاد دارای گونه های فراوانی است. ناگفته نماند که سرسیلندر در زیر یک درپوش محفوظ است .

طرز کار

قطعات عمده سرسیلندر که تحرک دارند همان سوپاپ های سرسیلندر است که می بایست بصورت بسیار دقیق و متناسب با حرکات پیستون باز و بسته شوند. عمل باز و بسته شدن این سوپاپ ها و نیز زمان بندی آن (تعیین مدت زمان بسته بودن یا بازبودن سوپاپ ها) به وسیله میل بادامک انجام می پذیرد. قسمت های دیگر سرسیلندر که فاقد تحرک هستند کافیست که در برابر حرارت های بالای ایجاد شده در اثر احتراق و نیز در برابر شوک های بوجود آمده در اثر انفجار سوخت پایداری داشته باشند. و البته بازبودن مجاری عبور آب و روغن نیز ضروری است.

کاربرد

سرسیلندرها تنها در موتورهای احتراق داخلی چهارزمانه وجود دارند و علت استفاده از آنها این است که اگر به علت خرابی نیاز باشد که سیلندرها یا پیستونها دستکاری شوند، یا برداشته شوند، با بازکردن سرسیلندر دسترسی به آنها بسیار ساده تر خواهد بود.

میل بادامک

میل بادامک یا میل سوپاپ قطعه ای در موتور خودرو و دیگر موتورهای پیستونی است که حرکت سوپاپ ها را کنترل می کند. این قطعه از یک استوانه فلزی به عنوان محور اصلی تشکیل شده که روی آن محورهایی به شکل بیضی یا دایره غیر هم محور قرار دارد.

بادامک قطعه ای از یک سازوکار ویژه در اتصالات موتورها و دستگاه های مکانیکی است. کار بادامک تبدیل حرکت چرخشی به حرکت خطی و برعکس است.

بادامک مانند دیسکی به شکل قلب یا دیگر شکل ها است و برای چرخش روی محوری قرار می گیرد. بادامک به هنگام چرخش به میله مستقیم برخورد می کند. این میله پیرو نام دارد. شکل بادامک تعیین کننده شیوه حرکت پیرو است. پیروها به وسیله فنرهای پیش گذاری شده با بادامکها در تماس میباشند.

بادامک ها را بیشتر بر پایه شکل شان نام گذاری می کنند. در موتورها، بادامک هایی که روی میل بادامک قرار دارند با برجستگی های خود هنگام چرخیدن، سوپاپ ها را می فشارند تا باز شوند، در حالی که فنرهای روی سوپاپ ها، آن ها را به موقعیت بسته باز می گردانند.

هنگامی که میل بادامک می چرخد، برجستگی ها متناسب با پیستون ها، سوپاپ ها را بالا و پایین می کنند. برای این منظور، رابطه مشخصی بین برجستگی بادامک ها و نحوه عملکرد موتور در سرعت های مختلف وجود دارد.

در خودروها بادامک ها میله های بلندی را که از بلوک موتور تا سرسیلندر امتداد پیدا کرده اند و به منظور فشردن بازوهای سوپاپ ها استفاده می شوند را به حرکت در می آورند.

موتورهای دومیل بادامک دارای دو میل بادامک به ازای هر سرسیلندر هستند. موتورهای یک خط دارای دو میل بادامک و موتورهای V شکل دارای چهار میل بادامک می باشند.

آشنایی کامل با موتورهای دیزل و ساختار و عملکرد اجزای موتور - بخش دوم در ایرناک


پایان بخش دوم

منبع : ایرناک

بازدید : 10,295 بار
آشنایی کامل با موتورهای دیزل و ساختار و عملکرد اجزای موتور - بخش دوم
5.0
out of
5
(
2
) votes

نوشتن نظرات

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی دور از فرهنگ ایرانی ما است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.


تصویر امنیتی